More Than Words

Words (Photo Credit: Xeniagreekmuslimah.wordpress)
Words (Photo Credit: Xeniagreekmuslimah.wordpress)
Words  (Photo Credit:  Xeniagreekmuslimah.wordpress)
Words (Photo Credit: Xeniagreekmuslimah.wordpress)

Salita ang isa na yata sa pinakamagandang naimbento ng magaling na utak ng tao. Maaaring sasabihin natin na wala ito kumpara sa hiwaga ng kung paanong ang naglalakihang eroplano ay napapalutang sa himpapawid o kung paano napagdugtong-dugtong ng internet ang buhay ng 3.4565 Billion (estimate lang… o sige na nga, imbento ko lang to :P) tao na daily gumagamit nito.

Pero hindi nga, seryoso, hindi mo ba naisip kung paano na lang kung walang salita? ‘Di siguro pag-order mo eh mga 10 minutes kang magsesenyas sa harap ng counter para lang maorder ang “one piece chicken joy with extra large drink na coke, tapos pa-add ng gravy at tatlong extra rice?”, tapos sasagutin ka ng cashier ng, English? tagalog? 3 syllables?.. (ay ‘di rin pala puwede yun dahil wala nga palang salita…) Isipin mo, kung walang salita, ‘di walang kanta… puro instrumental lang ang music industry… Siguro puro huni ng hayop lang ang nasa MP3 player mo… Tapos lahat ng palabas sa TV pantomime… puro senyas lang… E di wala din guro tsismisan sa umaga, o malaalarm clock na paggising sa’yo ng nanay mo sa umaga..

Isang magandang kagamitan ang salita upang maipakilala natin ang pagkatao natin sa kapwa natin… Madalas salita ang nagbubunyag kung gaano tayo kalalim o kababaw bilang tao…

Higit sa damit at kasuotan, salita ang magpapatunay at magpapasinungaling ng nabuong impressions sa atin ng mga tao… Bilang pinoy na sinakop ng iba’t ibang bansa (sabi nga nung isang teacher ko nung College, para daw babaeng ginahasa at pinagpasa-pasahan ang Pinas) nabuo ang mga salita natin na may halong impluwensya ng iba’t ibang kultura, kaya sa huli, nagkaroon tayo ng salita na may tanging kahulugan para sa sarili natin.. Usapang salita tayo ngayon, ano-ano nga ba ang alam natin dito..

1. Sa Pinoy, pag niyaya kang kumain, ito ay pasintabi niya para siya kumain. Pansinin mo na kahit isang pandesal lang na may palamang milo, eh aalukin ka pa niya. Wag kang manhid, baka humati ka pa. Pero sanay naman ang pinoy diyan, kaya ang lagi sagot eh, sige po, tapos na, kahit two days ago pa siya kumain.

2. Tungkol pa din sa pag-aalok kumain, pag niyaya kang kumain, “Kain tayo?”, wag kang sasagot ng “ay hindi po”, para mo na kasing sinabi na, “ayaw ko ng pagkain mo” o “bakit naman ako sasabay sa’yong kumain?”  Sapat nang sumagot ka ng “sige po”, kahit wala kang balak kumain, parang sinagot mo lang kasi ang pasintabi niya na kakain siya ng, “sige, kain ka lang, hindi ako hihingi kahit mamatay na ko dito…” (^_^ joke lang yung last part…)

3. Naranasan n’yo na din siguro na mapunta sa bahay na may umiinom at alukin na tumagay, ‘wag ulit sasagot ng, “ay hindi po” kung ayaw umuwi na nakawheelchair, lasing pa naman mga andoon. Para kasing sinabi mong, nakakadiri naman tong mga to, ayaw ko nga uminom kasama n’yo. Sapat na din ulit na sabihing, sige po o tumango, kahit walang balak makipag-agnasan ng atay sa manginginom dun. Siguraduhin lang na pagkatapos sumagot ay may plano kung paano tatakas nang ‘di ka nakikita…

4. Ayos lang maging magalang, lalo at nagsasalita ka gamit ang ating very own “po” at “opo”, pero utang na loob, ilugar din naman kung kailan to gagamitin. Gamitin ang “po” at “opo” generally kung mas matanda sila sa’yo, exception kung mas bata sila sa’yo pero sa anumang dahilan ay may mas mataas silang kinalalagyan mo, tulad ng teacher mo siya o boss mo siya. Isama na din guro natin yung magjowang kasing tamis ng “po” at “opo” ang malutong na AYLABYU!.. kaya pag nagtext o kinausap ang jowa nila eh namumutiktik ng po, “kumain ka na po ba?” “Opo, kumain na po ako, ikaw po? kumain ka na po ba po? Po po po po opo? po? hahaha alien ba? Minsan kasi sa halip na mabigyan mo ng galang eh mabastos mo pa sila dahil pinapamukha mo na mukha na silang gurangs kahit ang katotohanan sa birth certificate eh kaedad lang niya si Justine Bieber at Miley Cyrus…

5. Kahit nasa generation of wireless technology na tayo at Facebook via mobile era na ang uso, hindi mo kailangang magpakamatay sa pag-eenglish para magtunog estaytsayd… Maling isip na yata ng Filipino na kailangang mag-english para cool. Tandaan na may tamang panahon para sa lahat, kahit nga puno ng bayabas, alam niya kung kailan siya dapat mamunga at ‘wag sumabay mamunga sa katabi niyang punong mangga (ano connect sa sinasabi ko?).. Eto lang ang point, maaari ka siguro mag-english kapag (a) galit ka, (mahirap ka naman pigilin mag-english kapag galit ka, baka ibunton mo pa sa akin galit mo), (b) if you are trying to be sweet… Nakz… Totally acceptable… Ang sweet naman kasi talaga magbato ng lines kapag paenglish nang konti, tulad ng “I was hurt just by looking in your eyes… because I’m falling every time those stares back…” at siyempre (c) kung kailangan sumagot sa mga tanong na kailangan ng technicality o medically or scientifically oriented statements. Kahirap naman kasi kung sasabihin mo, “Kinulang ang daloy ng pulang dugo sa ugat na tinatawag na vein, kaya nabawasan ang daloy ng oksiheno sa pinakamaliliit na ugat ng atay, bato, baga, puso, lapay, balunbalunan at… teka.. spleen.. hahaha… sumuko? (Decrease blood flow on veins resulting on ischemia of liver, kidney, lungs, heart, pancreas, gizzard and spleen).

6. Mag-ingat sa paggamit ng mga universally accepted terms. Kadalasan, sa kagustuhan nating maging “in the trend” nagagamit natin to nang walang halong pangingilag utak… ^_^… Tulad ng:

(Paunawa: Hindi po ako nagmamagaling sa mga susunod kong sasabihin, dumating din ang panahon na ilan dito ay nasabi ko, at marami dito ay patuloy na ginagamit ng karamihan, pero tanggapin natin na hindi porke ginagawa ito ng madami eh yun na yung tama.. Hangad ko lang magbahagi…)

A: Nakakatuwa ka talaga pare, ang galing ng common sense of humor mo… bwahahaha..

B: Ah.. he.. he.. he.. (Pilit na ngiti with matching ngiwi… )

Anu daw yun? common sense of humor? Bakit may uncommon sense of humor ba? O common sense at sense of humor in 1? Ano yun, parang kape? Bakit di pa dagdagan ng word of honor para 3 in 1?

A: Pahiram nga ng USB mo?

B: Ah, teka babaklasin ko lang laptop ko… para mahugot ko ung port…

Madami ang nagkakamali dito, flashdrive yung tawag sa nilalagyan mo ng nadownload na ready made files para isubmit sa research work mo. Ito din yung naglalaman ng nadownload mo na kanta ni Katy Perry at Lady Gaga na sinabi mong sa kapatid mo kasi nakita ng katabi mo sa net shop sabay sabing “Pre, idol mo sila?”. USB o universal serial bus yung tawag sa part na sinasaksakan mo ng flash drive at yung flash drive eh yung madalas mong gawing key chain o pendant sa ID necklace mo…. ^_^.. Understood…? Ay pucha! Bunso, yung USB ko nga, isauli mo na… ^_^ Kulit!!!!!

A: Sa Genius University ako nagtapos, matatalino lahat ng andun. Alumni nga ako nun eh.

B: Ah… Alumni ka… Matatalino nga andun… Halata nga.. (Bwahahaha…)

Eto pa isa, ang Alumni ay nasa plural form, ibig sabihin nito ay “graduates, former students, old pupils… ssss… sss… zzzzz…. (pansinin ang leter “S” sa dulo ng bawat salita.. sssssss…. sssss… sssss… ahas.. ahas ba yun? hehehe). Ibig sabihin, madami, higit sa isa, kaya maling gamitin ang alumni kung sarili lamang ang tinutukoy, ang tamang gamitin ay “alumnus” which is the singular form ng alumni. Gets? Para lang yan cacti at cactus, stimuli at stimulus, calculi at calculus, bacilli at bacillus, feti at fetus (hahaha di na yata kasali to), Columbi at Columbus (ano na ba mga sinasabi ko?) bi at bus (waaaah….! Tama na! Leche…) Leche at Lechus… zzzzzzz… brain collapse…

A: I tabulated the datas, you just need to make interpretation with it.

B: Yes sir, I’m gonna make super-duper-mega-hyper interpretation for it.

Bakit ganun ang sagot ni B? Eh ikaw nga naman kasi bigyan ng DATAS, di masuya utak mo. Nasa plural form na ang data, kaya wala ng datas… Datum ang singular form ng data, kaya wag nang umover sa universe ang talino para magkaroon pa ng datas…

A: Pahingi nga nga scratch paper..

B: Bakit? Ano makati sa’yo?

Something rings familiar right, students? Hehehe, sino ba naman sa atin ang hindi nanghingi ng scratch paper? Ang ibig sabihin ng scratch eh “scrape” – kayurin, “graze” – makanti, “grate” – makayod (ano yan niyog?) , “rub” – himasin at kung ano-ano pang galaw ng makamundong kamay, este ng mapagpaginhawang daliri at kuko upang mapawi ang kati ng isang parte ng katawan.. (Oh berde sige.. vegetarian ka ba? Ang berde mo kasi… :P). Mas tama daw tawagin na scrap (meaning piece o fragment) ang papel na gusto nating hingin, total ang gusto nating sabihin eh kahit anong papel na puwedeng sulatan at hindi matipunong papel na pangkamot sa nangangati nating kasu-kasuan… ^_^…

A: Pakopya ng lecture mo sa Advanced Fusion of Bionuclearity…

B: Heaven naman sa subject, wala akong recorder kanina..

Ang salitang lecture ay nangangahulugan ng “speech”, “talk”, “sermon”, o “address” meaning, hindi siya yung sinulat mo sa notebook mo… Naku, guilty na naman ang mga students. Ang lecture ay yung time duration ng actual oral and linguistic aspects ng lesson ng instructor n’yo (heaven naman sa explanation.. amag…) at hindi yung nakasulat sa notebook ng classmates mo na hinihiram mo.. Mas tamang sabihing “notes”, dahil yun naman talaga ang tawag dun. Kaya sa susunod na may manghiram ng lecture, bitbitin ang instructor at ipaloob sa bulsa ng classmate, bilang ng strepsil ang instructor bilang paghahanda sa lecture.

A: May oral recitation daw tayo mamaya.

B: Weh? oral na recitation pa? Masyado namang mabibig…

Tama nga naman, napakabibig naman nun. Ang salitang recitation ay nangangahulugan ng recital, narration, reading, talking. Masyado na tayong redundant kung pagtatambalin natin ang dalawang salita na pareho naman ang tinutukoy tulad ng pizza pie (pizza is an Italian word for pie). Minsan naman, contradicting, pinagtatambal natin yung magkasalungat na salita tulad ng written recitation o ng long quiz.

7. Wag masyadong feelingero sa pagkorek ng mga spelling ng mga taong nakapaligid sa’yo lalo na at di naman webster ang surname mo… Baka kasi bumalik din sa’yo. Minsan may utak amag yata na todo-binat vocal cords na nagbalak ikorek ako sa sinusulat ko, (gusto yata akong ipahiya) sabi n’ya, huy ano ka ba naman! Enrollment lang di mo pa alam spelling, double L yun. Ako naman proud na nagsalita (hindi mayabang ha… pero parang masarap talagang balikan eh), “tama po yan, tama pareho ang spelling na enrolment na single L at enrollment na double L…”. Madami words sa English language ang may alternate spelling, tulad ng center sa centre, o meter sa metre, o di kaya eh ang catsup at ketchup na pareho lang ang meaning. Kaya nga ‘wag magmaepal, maaaring magaling ka sa English, pero hindi naman ikaw ang gumawa ng English dictionary.

8. Alam ko na sa sobrang dami ng instant sa mundo, instant coffee, instant noodles, instant pancit, instant girlfriend (uso…), instant death, eh lahat yata ng bagay gusto natin mabilis at shortcut. Pero ingat sa pagsasabi ng mga shortcut statement tulad ng:

A: Huy! Kumusta ka?

B: Oy! Ang ganda mo ngayon ah!

A: Ah… eh.. (ngiwi. pilit ngiti) Kumusta yung reunion kahapon? Di kasi ako nakapunta

B: Ayon, sobrang saya… wala ka kasi…

A: Ah (malapit ng mag-amok…) Eto pala asawa ko..

B: Asawa mo yan? Ah kaya…. (‘di na naituloy yung sasabihin, nakitang duguan at nakahandusay sa kalsada after 5 minutes…)

Buhay pa kaya si B pagkatapos nun? Malamang ang ibig sabihin ni B eh, mas maganda ka ngayon kaysa dati, o masaya yung reunion, sayang at wala ka, at ikatlo, siya pala yung asawa mo. Pero dahil nga sa sobrang shortcut natin sa gusto nating sabihin, hindi natin nagagamit nang husto yung salita, tuloy nagkakaroon ng miscommunication. Mag-ingat sa pagbibitaw ng salita na maaaring dalawa ang maging meaning sa kausap.

Isang napakalaking parte ng pagiging tao ang salita, dito nila masisilip ang ilan sa mga bagay na hindi mo sinsadyang ipakita. Salita ang napakaepektibong paraan upang ipahatid ang emosyon na nararamdaman natin sa kapwa natin tulad ng pananabik, paghanga, pagsuyo, pag-big at pag-aalala. Pero huwag natin kalimutan na salita din ang daan upang maiparating natin ang iba pang damdamin tulad ng inggit, galit, pagmamayabang at panunumbat.

Wala naman akong masamang tingin sa mga taong nagmumura, pero para sa akin, mas maganda na magsalita ka na lang nang makakabuti sa iba, mas may dating kaysa sabihin mo sila ng isang libong mura na alam mo. Hindi naman kasi tataas ang tingin ng tao sa ’yo kapag kaya mong magsalita ng masama at masakit sa kapwa mo, bagkus, habang binababa mo yung ibang tao sa salita mo, kasama ka niyang bumababa sa paningin ng taong mas nakakaunawa ng buhay.  Maaring may mga hahanga sa ’yo, pero yun ay mga taong kamukha mo lang din ang daloy ng isip.

Tandaan na, ang pinakamagandang paraan ng pag-unlad na pansarili, eh hayaan mong mapalibutan ka ng taong may magandang pananaw sa buhay,  huwag hayaan na puro utak amag ang makasama, baka sa huli, amag na din ang matira sa utak mo… Chill… ^_^…

author:  mga-sulat-kamay

p.e./mj

About Mga-sulat-kamay

Hindi ko sasabihin ako ang ideal na tao... nagkamali, nadapa, nasugatan, dumugo, umiyak.. tumahan, naghilom, nagpeklat at sinubukang muli... ganyan ako, hindi perpekto... pero at least totoo... mga sulatin na may konting amag, pero 100 % biodegradable at consumable... safe but with little side effects.. ^_^